De wespenkoningin: van overwintering tot een nieuw wespennest

Bij de meeste sociale wespensoorten in België overleven alleen de jonge, bevruchte koninginnen de winter. In het voorjaar verlaten zij hun schuilplaats om een nieuwe kolonie te stichten. Ze bouwen het eerste deel van het nest, leggen de eerste eitjes en verzorgen de larven volledig zelfstandig.

Pas wanneer de eerste werksters uitkomen, groeit de kolonie snel. De werksters verzamelen voedsel, bouwen het nest verder uit en verdedigen de kolonie, terwijl de koningin zich vrijwel uitsluitend bezighoudt met het leggen van eitjes.

Door de levenscyclus van de wespenkoningin te begrijpen, kunt u beginnende wespennesten sneller herkennen en overlast voorkomen.

Hoe overleeft een wespenkoningin de winter?

Aan het einde van de zomer produceert een wespenkolonie nieuwe koninginnen en mannetjes. Na de paring zoeken de jonge koninginnen een beschutte plaats om te overwinteren, zoals onder boomschors, tussen houtstapels, in spouwmuren of op zolders.

Tijdens de winter verkeren ze in een rusttoestand waarbij hun stofwisseling sterk vertraagt. De oude koningin, de werksters en de mannetjes sterven vóór de winter.

Wanneer de temperaturen in het voorjaar stijgen, wordt de koningin opnieuw actief en begint ze met de bouw van een nieuw nest.

Hoe bouwt een wespenkoningin een nest?

Na haar winterslaap gaat de koningin op zoek naar een geschikte nestplaats. Ze kiest meestal een droge, beschutte locatie met een gemakkelijke in- en uitvliegopening.

Veel voorkomende nestplaatsen zijn:

• zolders

• spouwmuren

• onder dakranden

• onder dakgoten

• tuinhuizen

• schuurtjes

De koningin bouwt het eerste deel van het nest uit een papierachtig materiaal dat ontstaat door houtvezels met speeksel te vermengen. Vervolgens legt ze de eerste eitjes en voedt ze de larven met gevangen insecten.

Zodra de eerste werksters uitkomen, nemen zij de uitbreiding van het nest, de voedselvoorziening en de verzorging van de larven over. Vanaf dat moment legt de koningin vrijwel uitsluitend nog eitjes.

Hoe ziet een wespenkoningin eruit?

De wespenkoningin lijkt sterk op een gewone werkster, maar is duidelijk groter.

Uiterlijk

• ongeveer 17 tot 20 mm lang

• zwart-geel gestreept achterlijf

• smalle "wespentaille"

• steviger gebouwd dan werksters

De wespenkoningin wordt regelmatig verward met de Europese hoornaar (Vespa crabro). Een hoornaar is echter groter en heeft een opvallend roodbruin borststuk en een roodbruine kop.

Hoe groot wordt een wespennest?

Een wespennest groeit gedurende de lente en zomer steeds verder uit.

Afhankelijk van de soort en de omstandigheden kan een nest tegen het einde van de zomer uit enkele duizenden wespen bestaan, soms tot ongeveer 5.000 individuen.

In de herfst sterft de volledige kolonie af. Alleen de jonge, bevruchte koninginnen verlaten het nest om elders te overwinteren. Oude nesten worden nooit opnieuw gebruikt.

Hoe voorkomt u een wespennest?

Hoewel u niet alle wespennesten kunt voorkomen, verkleinen enkele eenvoudige maatregelen de kans dat een koningin zich rond uw woning of bedrijf vestigt.

• Dicht kieren en openingen in gevels en dakconstructies af

• Plaats fijnmazig gaas voor ventilatieopeningen

• Houd afvalbakken goed afgesloten

• Dek zoete voedingsmiddelen en dranken buiten af

• Laat beginnende wespennesten tijdig controleren of verwijderen

Professionele wespenbestrijding

Een wespennest in of rond uw woning of bedrijf kan snel voor overlast zorgen. Probeer een nest daarom nooit zelf te verwijderen. Wespen verdedigen hun kolonie actief wanneer zij zich bedreigd voelen, waardoor het risico op meerdere steken groot is.

Rentokil identificeert de wespensoort, beoordeelt de locatie van het nest en kiest de meest geschikte bestrijdingsmethode. Dankzij een professionele aanpak wordt het nest veilig verwijderd en wordt de kans op nieuwe overlast beperkt.

Wist u dat...

Een wespenkoningin slechts één keer paart?

Na de paring bewaart de koningin het sperma in een speciaal opslagorgaan. Daarmee kan ze gedurende haar hele leven eitjes bevruchten.

Elk wespennest slechts één seizoen bestaat?

In tegenstelling tot een bijenkolonie wordt een wespennest nooit opnieuw gebruikt. Elke lente bouwt een jonge koningin een volledig nieuw nest.

De eerste werksters kleiner zijn?

Omdat de koningin de eerste larven volledig alleen verzorgt, zijn de eerste werksters meestal kleiner dan de wespen die later in het seizoen worden geboren.

Wespen belangrijke natuurlijke bestrijders zijn?

Werksters vangen grote aantallen vliegen, muggen, rupsen en andere insecten om hun larven te voeden. Daardoor spelen wespen een belangrijke rol in het natuurlijke evenwicht, ook al kunnen ze dicht bij mensen voor overlast zorgen.