Wespen: 10 interessante weetjes

Maken wespen honing? Zijn hoornaars ook wespen? En waarom komen ze zo graag op uw drankje af? Wespen zijn meer dan ongewenste gasten op een zomers terras: ze jagen op andere insecten en kunnen bijdragen aan de bestuiving van planten. Ontdek tien interessante weetjes over hun voeding, levenscyclus en gedrag. U leest ook wat u kunt doen bij een wespensteek en hoe u wespenoverlast rond uw woning of bedrijf beperkt.

10 verrassende weetjes over wespen

1. Een wespentaille helpt wespen van bijen te onderscheiden

Vanop een afstand lijken wespen en bijen soms op elkaar. Toch zijn er duidelijke verschillen. De bekende geel-zwarte wespen hebben een relatief glad lichaam en een opvallend smalle taille. Bijen zijn doorgaans sterker behaard, waardoor stuifmeel gemakkelijker blijft hangen.

Ook hun menu verschilt. Bijen verzamelen vooral nectar en stuifmeel. Veel sociale wespen vangen daarnaast insecten om hun larven te voeden. Beide behoren tot de orde van de vliesvleugeligen (Hymenoptera), maar hun uiterlijk en levenswijze zijn niet dezelfde.

2. Hoornaars zijn de grote verwanten van gewone wespen

Een hoornaar ziet er indrukwekkend uit, maar is geen aparte insectengroep: hoornaars zijn ook wespen.

In België komen onder meer de Europese hoornaar (Vespa crabro) en de Aziatische hoornaar (Vespa velutina) voor. De Europese hoornaar heeft een roodbruine kop en borststuk en een geel achterlijf met donkere tekeningen. De Aziatische hoornaar is overwegend donker, met een opvallende oranjegele band op het achterlijf en gele uiteinden aan de poten.

Hun formaat hoeft geen reden tot paniek te zijn. Houd wel afstand van een nest: ook hoornaars kunnen hun kolonie verdedigen wanneer die wordt verstoord.

3. Wespen verzamelen suikers voor zichzelf en insecten voor hun larven

Een wesp bij uw frisdrank is op zoek naar energie. Volwassen sociale wespen halen die vooral uit suikerrijke bronnen, zoals nectar, rijp fruit en honingdauw: de zoete afscheiding van onder meer bladluizen.

Voor hun larven verzamelen ze eiwitrijk voedsel. Daarvoor vangen ze bijvoorbeeld vliegen en rupsen. Zo helpen wespen andere insectenpopulaties te reguleren.

De wesp die uw barbecue bezoekt, kan dus zowel belangstelling hebben voor uw drankje als voor een stukje vlees. Niet alles wat ze verzamelt, is voor haarzelf bestemd.

4. Onze bekende terraswespen maken geen honingvoorraad

Nectar drinken en honing maken zijn niet hetzelfde. De gewone wesp (Vespula vulgaris) en de Duitse wesp (Vespula germanica), die vaak rond Belgische terrassen opduiken, leggen geen honingvoorraad aan zoals honingbijen dat doen.

Ze gebruiken suikers als brandstof voor hun dagelijkse activiteiten. Uw glas frisdrank is voor hen dus eerder een energiestop dan een grondstof voor honing.

5. Wespen helpen ook bij de bestuiving

Wespen krijgen zelden de waardering die bijen als bestuivers krijgen. Toch kunnen ze stuifmeel overbrengen wanneer ze bloemen bezoeken om nectar te drinken. Hoe belangrijk die bijdrage is, hangt af van de wespensoort en de plant.

Sommige wespen hebben zelfs een bijzonder gespecialiseerde relatie met planten. Vijgenwespen bestuiven bijvoorbeeld bepaalde vijgensoorten. Dat betekent overigens niet dat elke vijg die u eet een wesp bevat: sommige geteelde vijgenrassen ontwikkelen vruchten zonder bestuiving.

6. Een wespenkolonie begint met één koningin

Achter een druk wespennest schuilt een bescheiden begin. Bij de gewone en Duitse wesp start een overwinterde jonge koningin in het voorjaar een nieuw nest. Ze bouwt de eerste cellen, legt eitjes en verzorgt de eerste larven.

Zodra de werksters verschijnen, nemen zij de voedselvoorziening, nestbouw en verdediging over. De koningin legt vooral eitjes.

Werksters leven doorgaans enkele weken; een koningin kan ongeveer een jaar leven. In het najaar sterft de oude kolonie af. Jonge, bevruchte koninginnen zoeken een beschutte overwinteringsplek en beginnen de volgende lente opnieuw.

7. Een wespensteek is meestal een verdedigingsreactie

Een wesp die rond uw bord vliegt, is doorgaans op zoek naar voedsel, niet naar een slachtoffer. Steken gebeurt vooral wanneer ze zich bedreigd voelt, geklemd raakt of haar nest verdedigt.

Wild zwaaien of naar een wesp slaan kan het risico op een steek vergroten. Blijf daarom rustig en neem langzaam afstand.

Bij een nest is extra voorzichtigheid nodig. Wespen kunnen daar gezamenlijk reageren op een verstoring. Laat een actief nest dus met rust en houd kinderen en huisdieren uit de buurt.

8. Wespen gebruiken hun kaken als gereedschap

De angel krijgt alle aandacht, maar ook de kaken van een wesp verdienen een vermelding. Daarmee grijpt en verwerkt ze prooien. Sociale wespen gebruiken hun kaken bovendien om houtvezels los te knagen.

Vermengd met speeksel vormen die vezels het papierachtige bouwmateriaal van hun nest. Wespen zijn dus niet alleen jagers, maar ook handige bouwers.

Ze kunnen hun kaken ook gebruiken om te bijten. De typische pijnlijke reactie bij mensen ontstaat echter meestal door een steek, waarbij gif wordt ingebracht.

9. Een wesp kan meer dan één keer steken

Na één steek is het gevaar niet noodzakelijk voorbij. Een wesp kan haar angel doorgaans weer uit de huid trekken en opnieuw steken. Ze sterft dus niet automatisch na een steek.

Bij een honingbijwerkster blijft de angel na een steek in menselijke huid vaak vastzitten, waardoor de bij doorgaans sterft. Dat verschil geldt niet voor alle bijensoorten.

Wordt u gestoken in de buurt van een nest? Verlaat de omgeving rustig om bijkomende steken te vermijden.

10. Rustig handelen is belangrijk na een wespensteek

Een wespensteek veroorzaakt meestal plaatselijke pijn, roodheid, jeuk en zwelling. Bij een milde reactie kunt u het volgende doen:

• Was de plek voorzichtig met water en zeep.

• Koel met een koud kompres of een in een doek gewikkeld koelelement. Leg ijs niet rechtstreeks op de huid.

• Probeer niet te krabben.

• Vraag uw apotheker om advies bij hinderlijke pijn of jeuk.

Bel onmiddellijk 112 bij ademhalingsproblemen, zwelling van tong of keel, flauwvallen of andere tekenen van een ernstige allergische reactie. Gebruik een voorgeschreven adrenalinepen volgens uw noodplan.

Zoek ook onmiddellijk medische hulp bij een steek in de mond of keel. Neem contact op met een arts bij veel steken tegelijk, toenemende klachten of tekenen van een huidinfectie.

Wespenoverlast voorkomen rond uw woning of bedrijf

Wespen hebben een nuttige plaats in de natuur. Het doel is daarom niet om elke wesp te bestrijden, maar om overlast en risicovolle situaties te beperken.

Met enkele eenvoudige maatregelen maakt u uw tuin, terras of bedrijfsomgeving minder aantrekkelijk:

• Dek eten en drinken af en controleer uw glas of blikje voordat u drinkt.

• Ruim etensresten en gemorste zoete dranken meteen op.

• Houd afvalbakken goed gesloten en maak ze regelmatig schoon.

• Verwijder gevallen rijp fruit op plaatsen waar mensen eten of verblijven.

• Let vanop veilige afstand op wespen die voortdurend dezelfde opening in- en uitvliegen. Dat kan wijzen op een nest.

Voor bedrijven: preventie als onderdeel van IPM

Op een horecaterras, bij een winkel of rond een bedrijfsgebouw vraagt wespenoverlast om meer dan een eenmalige ingreep. Binnen Integrated Pest Management (IPM) combineert u preventie, regelmatige inspecties en een gerichte aanpak wanneer dat nodig is.

Denk aan goed afvalbeheer, duidelijke schoonmaakafspraken en het tijdig signaleren van nestactiviteit bij ingangen, terrassen en drukbezochte zones. Zo helpt u risico’s voor klanten, bezoekers en medewerkers te beperken.

Een wespennest op een risicovolle plaats vraagt om deskundig advies

Een nest ver van mensen hoeft niet altijd behandeld te worden. Bevindt het zich vlak bij een ingang, terras, speelplek of werkzone? Laat dan beoordelen welke aanpak aangewezen is.

Probeer een actief wespennest niet zelf te verwijderen en stop de invliegopening niet dicht. Dat kan gevaarlijke situaties veroorzaken.

Last van wespen rond uw woning of bedrijf? Neem contact op met Rentokil voor een beoordeling en een gerichte aanpak van het probleem.