Huisvliegen: 10 interessante weetjes

Waarom is een huisvlieg zo moeilijk te vangen? Hoe blijft ze ondersteboven aan het plafond hangen? En proeft ze echt met haar poten? Achter het vertrouwde gezoem schuilt een verrassend insect. Ontdek tien boeiende feiten over de huisvlieg (Musca domestica): van haar bijzondere eetgewoontes tot haar snelle voortplanting. U leest ook hoe huisvliegen voedsel kunnen besmetten en wat u kunt doen om vliegenoverlast in uw woning of bedrijf te voorkomen.

Hoe eten huisvliegen en waarom is dat een risico?

1. Huisvliegen nemen voedsel vloeibaar op

Huisvliegen hebben geen kaken waarmee ze voedsel kunnen kauwen. Met hun sponsachtige monddelen nemen ze vloeistoffen en opgeloste voedingsstoffen op.

Om vast voedsel te kunnen opnemen, bevochtigen ze het met speeksel. Ze kunnen ook eerder opgenomen vloeistof teruggeven op het voedsel. Zo maken ze voedingsstoffen beschikbaar om op te zuigen.

2. Huisvliegen proeven met hun poten

Op hun poten zitten smaakreceptoren. Daarmee onderzoeken huisvliegen of het oppervlak waarop ze landen geschikt voedsel bevat.

Dat verklaart waarom een vlieg over uw eten kan rondlopen voordat ze begint te eten. Ze doet dat niet om het voedsel meer smaak te geven, maar om het te beoordelen.

3. Huisvliegen laten uitwerpselen en voedingssporen achter

Huisvliegen kunnen kleine uitwerpselen en teruggegeven voedingsvloeistof achterlaten op de plaatsen waar ze zitten. Dat gebeurt niet bij elke landing, maar kan wel bijdragen aan de vervuiling van voedsel en oppervlakken.

Die sporen zijn soms zichtbaar als kleine stipjes op ramen, muren of andere ondergronden.

4. Huisvliegen kunnen ziekteverwekkers verspreiden

Huisvliegen komen onder meer in contact met afval, mest en rottend materiaal. Daarbij kunnen ze ziekteverwekkers meenemen op hun lichaam en poten, en in hun spijsverteringsstelsel.

Wanneer ze daarna op voedsel, keukengerei of werkbladen landen, kunnen ze die besmetten. Dat betekent niet dat elke vlieg een ziekte veroorzaakt, maar het maakt vliegen weren belangrijk voor de voedselhygiëne. Voor horecazaken en voedingsbedrijven verdient dit risico extra aandacht.

Hoe bewegen en zien huisvliegen?

5. Huisvliegen kunnen ondersteboven lopen

Huisvliegen kunnen zich aan muren, ramen en plafonds vasthechten. Aan hun poten zitten klauwtjes en kleine hechtkussentjes met fijne haartjes.

Die combinatie helpt hen om grip te krijgen op verschillende oppervlakken, ook wanneer ze ondersteboven hangen.

6. Huisvliegen hebben een breed gezichtsveld

Huisvliegen hebben geen ogen op hun rug. Hun grote samengestelde ogen bevinden zich op hun kop en bestaan uit duizenden kleine deeloogjes.

Daarmee nemen ze bewegingen over een breed gezichtsveld waar. Ze zien niet dezelfde fijne details als mensen, maar merken naderend gevaar wel snel op.

7. Huisvliegen reageren snel op beweging

Een huisvlieg vangen is moeilijk door haar snelle waarneming en wendbaarheid. Zodra ze een bedreiging opmerkt, kan ze snel wegvliegen en van richting veranderen.

De vergelijking dat mensen en vliegen een vast aantal ‘beelden per seconde’ zien, is te eenvoudig. Hun visuele systemen werken anders en de waarneming hangt ook af van de omstandigheden.

Hoe leven en ontwikkelen huisvliegen zich?

8. Volwassen huisvliegen leven meestal enkele weken

Een volwassen huisvlieg leeft doorgaans enkele weken. De levensduur hangt onder meer af van de temperatuur, de beschikbaarheid van voedsel en andere omgevingsfactoren.

Hun korte leven betekent niet dat overlast vanzelf verdwijnt. Zolang er geschikte voortplantingsplaatsen aanwezig zijn, kunnen nieuwe vliegen blijven verschijnen.

9. Eén vrouwtje kan honderden eitjes leggen

Een vrouwelijke huisvlieg kan tijdens haar leven honderden eitjes leggen, verspreid over verschillende legsels. Ze zoekt daarvoor vochtig organisch materiaal, zoals mest of rottende voedselresten.

Bij gunstige temperaturen ontwikkelen de nakomelingen zich snel. Een kleine hoeveelheid geschikt afval kan zo een bron van terugkerende vliegenoverlast worden.

10. Maden zijn de larven van vliegen

De huisvlieg doorloopt vier ontwikkelingsstadia: ei, larve, pop en volwassen vlieg. De larven noemen we maden. Ze voeden zich met het organische materiaal waarin de eitjes zijn gelegd.

Maden in een afvalbak wijzen dus op een voortplantingsplaats van vliegen. Het zijn niet noodzakelijk huisvliegen: ook andere vliegensoorten kunnen zich in afval ontwikkelen. Alleen de volwassen vliegen verwijderen is daarom onvoldoende als de bron aanwezig blijft.

Huisvliegen voorkomen in uw woning en bedrijf

De beste aanpak combineert hygiëne, wering en het verwijderen van voortplantingsplaatsen:

• Dek voedsel af en bewaar voedingswaren in goed afgesloten verpakkingen.

• Ruim gemorste producten en voedselresten snel op, ook onder en achter toestellen.

• Houd afvalbakken gesloten, maak ze regelmatig schoon en voer afval tijdig af.

• Verwijder uitwerpselen van huisdieren en voorkom ophoping van ander organisch afval.

• Plaats vliegenramen of horren en beperk onnodig openstaande deuren.

• Controleer bij aanhoudende overlast waar vliegen zich kunnen ontwikkelen, zowel binnen als rond het gebouw.

Voor bedrijven: een structurele aanpak met IPM

Voor bedrijven hoort vliegenpreventie thuis in een plan voor Integrated Pest Management (IPM). Die aanpak combineert inspectie, hygiëne, wering en monitoring met gerichte bestrijding wanneer dat nodig is.

Door vangsten en waarnemingen op te volgen, kunt u veranderingen sneller herkennen en mogelijke bronnen aanpakken. Vliegenvangers kunnen daarbij helpen, maar vervangen geen goed afvalbeheer of het verwijderen van voortplantingsplaatsen.