Normy BRC, IFS i HACCP a zwalczanie szkodników – jak przygotować zakład spożywczy do audytu?

1. Różnica między HACCP, BRC a IFS w kontekście szkodników

Zrozumienie różnic między tymi systemami to pierwszy krok do skutecznego przygotowania się do audytu. Każdy z nich podchodzi do kwestii szkodników na innym poziomie szczegółowości.

HACCP – szkodniki jako zagrożenie w ramach PRP

W systemie HACCP szkodniki są traktowane jako zagrożenie biologiczne i fizyczne, ale samo zwalczanie szkodników nie stanowi Krytycznego Punktu Kontroli (CCP). Zgodnie z zasadami Codex Alimentarius pest control znajduje się w grupie Programów Warunków Wstępnych (PRP – Pre-requisite Programs), czyli działań podstawowych, które muszą być spełnione, zanim w ogóle zaczniemy mówić o analizie zagrożeń. HACCP nie precyzuje, jak często mają być wymieniane pułapki, jakie preparaty można stosować ani jak dokumentować interwencje – to zalecenia ogólne, które standardy BRC i IFS precyzują w sposób dużo bardziej szczegółowy.

BRC Issue 9 – klauzula 4.14 jako fundament wymagań

Norma BRC Global Standard for Food Safety (obecnie Issue 9, czyli wersja 9) w klauzuli 4.14 stawia bardzo konkretne wymagania dotyczące zwalczania szkodników. Do najważniejszych należą:

• Coroczna ocena zewnętrzna – w Issue 9 termin „survey" (przegląd) został zastąpiony przez „assessment" (ocena ryzyka). To ważna zmiana semantyczna – audytor nie oczekuje już tylko spaceru po zakładzie, ale formalnej, udokumentowanej oceny ryzyka wystąpienia szkodników, wykonanej przez kompetentną osobę z zewnątrz.
• Analiza trendów (BRC 4.14.10) – wymóg, by dane z monitoringu były analizowane w czasie, a wnioski z analizy przekładały się na działania korygujące. Nie wystarczy zbierać dane – trzeba je interpretować.
• Mapa monitoringu – aktualna, z naniesioną lokalizacją wszystkich urządzeń (pułapek, lamp, stacji), podpisana i datowana.
• Dokumentacja serwisowa – pełna, z datami, opisem czynności, wynikami kontroli i podpisem technika.

W BRC Issue 9 zwalczanie szkodników podlega ocenie w ramach kategorii niezgodności – poważne uchybienia mogą skutkować obniżeniem oceny ogólnej lub nawet brakiem certyfikacji.

IFS Version 8 – Pest Control Guideline i surowsze podejście do KO

IFS Food (obecnie Version 8) w klauzuli 4.13 również szczegółowo reguluje kwestię pest control. W odróżnieniu od BRC, w IFS zwalczanie szkodników nie należy do kategorii wymogów KO (Knock-Out), czyli tych, których niespełnienie automatycznie dyskwalifikuje zakład. W IFS Version 8 jest 10 wymagań KO, ale pest control do nich nie należy. To jednak nie oznacza, że można go zaniedbać – wręcz przeciwnie.

Ważna zmiana w IFS Version 8: ocena „C" dla wymogów KO nie jest już możliwa – wymagane jest co najmniej „B". Co więcej, IFS wydał osobny dokument – IFS Pest Control Guideline – który szczegółowo interpretuje każde wymaganie klauzuli 4.13. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto przygotowuje zakład do audytu IFS.

Najważniejsze różnice między BRC a IFS w pest control

Określenie oceny zewnętrznej

• BRC Issue 9 (klauzula 4.14): „Assessment” (ocena ryzyka)

• IFS Version 8 (klauzula 4.13): „Survey” / ocena ryzyka

Częstotliwość oceny zewnętrznej

• BRC Issue 9 (klauzula 4.14): Minimum raz w roku

• IFS Version 8 (klauzula 4.13): Minimum raz w roku

Analiza trendów

• BRC Issue 9 (klauzula 4.14): Wymagana (punkt 4.14.10)

• IFS Version 8 (klauzula 4.13): Wymagana

Mapa monitoringu

• BRC Issue 9 (klauzula 4.14): Wymagana, aktualna

• IFS Version 8 (klauzula 4.13): Wymagana, aktualna

KO (Knock Out) dla pest control

• BRC Issue 9 (klauzula 4.14): Nie (ale poważne uchybienia skutkują obniżeniem oceny)

• IFS Version 8 (klauzula 4.13): Nie (standard przewiduje 10 KO w innych obszarach)

Osobny dokument pomocniczy

• BRC Issue 9 (klauzula 4.14): Brak (wymagania są bezpośrednio zawarte w standardzie)

• IFS Version 8 (klauzula 4.13): IFS Pest Control Guideline

Legalność środków biobójczych

• BRC Issue 9 (klauzula 4.14): Zgodność z BPR (Rozporządzenie w sprawie produktów biobójczych)

• IFS Version 8 (klauzula 4.13): Zgodność z BPR (Rozporządzenie w sprawie produktów biobójczych)

Więcej o podobieństwach i różnicach między tymi dwoma standardami przeczytasz w artykule BRCGS a IFS. Mimo różnic redakcyjnych obie normy są zbieżne co do celu: wymagają systemowego, udokumentowanego i opartego na analizie ryzyka podejścia do zwalczania szkodników.

2. Jak przygotować zakład spożywczy do audytu? – 5 kluczowych kroków (CHECKLISTA)

Poniżej przedstawiamy praktyczną checklistę, którą możesz wykorzystać w przygotowaniach do audytu BRC lub IFS.

Krok 1: Audyt wewnętrzny i ocena ryzyka

Zacznij od przeglądu całego obiektu. Sporządź lub zweryfikuj mapę monitoringu z podziałem na strefy – wewnętrzna produkcja, magazyn surowców, strefa pakowania, część socjalna, teren zewnętrzny. Każda strefa ma inny poziom ryzyka i wymaga innego typu urządzeń. Mapa musi być aktualna, podpisana i opatrzona datą wykonania. Oceń typ obiektu – czy sąsiedztwo (pola, lasy, wody stojące) zwiększa presję szkodników? Czy budynek ma szczelne fundamenty i drzwi? Czy system wentylacji jest zabezpieczony siatkami?

Do sprawdzenia:

•  Mapa monitoringu zaktualizowana w ciągu ostatnich 12 miesięcy
•  Podział na strefy ryzyka
•  Ocena ryzyka uwzględnia lokalizację i otoczenie zakładu

Krok 2: Weryfikacja dokumentacji

Audytor nie sprawdzi tylko tego, co widzi gołym okiem – przede wszystkim zweryfikuje dokumenty. Przygotuj:

• Pełną dokumentację serwisową z ostatnich 12 miesięcy (daty interwencji, czynności, wyniki)
• Atesty i karty charakterystyki wszystkich stosowanych środków biobójczych – pamiętaj, że muszą być zgodne z Rozporządzeniem UE 528/2012 (BPR)
• Certyfikat technika potwierdzający kompetencje zgodne z normą EN 16636

Do sprawdzenia:

•  Raporty serwisowe są kompletne i ciągłe (brak luk w czasie)
•  Środki biobójcze mają ważne pozwolenia i są dopuszczone do obrotu w UE
•  Technicy posiadają certyfikat EN 16636 (CEPA Certified)

Krok 3: Analiza trendów

To jeden z najczęściej sprawdzanych punktów podczas audytu. BRC 4.14.10 wyraźnie mówi: dane z monitoringu muszą być analizowane pod kątem trendów. Przygotuj:

• Wykresy obrazujące odłowy w poszczególnych strefach w skali miesięcy
• Tabelę z liczbą złapanych osobników (gryzonie, owady latające, pełzające)
• Opis działań korygujących podjętych po wykryciu wzrostu odłowów

Do sprawdzenia:

•  Dane są analizowane co najmniej kwartalnie
•  Wnioski z analizy są udokumentowane
•  Działania korygujące są wdrożone i zamknięte

Krok 4: Legalność i bezpieczeństwo

Audytor sprawdzi, czy preparaty używane w zakładzie są legalne i bezpieczne dla żywności. Przygotuj:

• Listę dozwolonych preparatów z podziałem na strefy stosowania
• Karty charakterystyki każdego środka
• Procedurę postępowania przy znalezieniu martwego gryzonia – kto, kiedy i jak go usuwa, gdzie to odnotowuje

Pamiętaj: stosowanie środków biobójczych niezgodnych z BPR (np. sprowadzanych spoza Unii Europejskiej) to poważne naruszenie, które może skutkować natychmiastową utratą certyfikatu.

Do sprawdzenia:

•  Lista preparatów jest aktualna i zatwierdzona przez osobę odpowiedzialną
•  Karty charakterystyki dostępne w punkcie użycia
•  Procedura postępowania z martwymi gryzoniami wdrożona i znana personelowi

Krok 5: Symulacja audytu

Zanim przyjedzie audytor, przeprowadź audyt przedcertyfikacyjny z zewnętrznym ekspertem. To najlepszy sposób na wykrycie słabych punktów. Profesjonalna firma DDD, taka jak Rentokil, przeprowadzi audyt wstępny, wskaże braki i pomoże je uzupełnić, zanim audytor postawi oficjalną niezgodność. Sprawdź naszą ofertę dla zakładów spożywczych.

Do sprawdzenia:

•  Audyt przedcertyfikacyjny przeprowadzony na 4-6 tygodni przed planowanym audytem
•  Raport z audytu z listą działań naprawczych
•  Działania naprawcze zamknięte przed audytem certyfikacyjnym

3. Najczęstsze błędy podczas audytu – jak ich uniknąć?

Obserwując audyty w zakładach spożywczych, eksperci Rentokil od lat notują te same powtarzające się uchybienia. Oto lista Top 5 błędów i wskazówki, jak ich uniknąć.

Błąd nr 1: Brak ciągłości dokumentacji

Najczęstszy problem – luki w raportach serwisowych. Brak jednego miesiąca, brak podpisu technika, brak daty. Audytor traktuje to jako dowód, że system nie działa systematycznie.

Jak uniknąć: Korzystaj z cyfrowych narzędzi do zarządzania dokumentacją, np. platformy myRentokil, która generuje raporty automatycznie i nie pozwala na pominięcie wizyt serwisowych.

Błąd nr 2: Stosowanie nielegalnych środków biobójczych

Preparaty bez pozwolenia, środki kupione przez internet z nieznanego źródła, produkty wycofane z obrotu. Audytorzy BRC i IFS są w tym obszarze bezwzględni.

Jak uniknąć: Prowadź listę dozwolonych preparatów i sprawdzaj ich zgodność z BPR. Współpracuj tylko z firmami DDD, które gwarantują legalność stosowanych środków.

Błąd nr 3: Nieaktualna mapa monitoringu

Mapa sprzed dwóch lat, bez naniesionych zmian, niepodpisana. Albo – co gorsza – mapa, na której urządzenia stoją w innych miejscach niż w rzeczywistości.

Jak uniknąć: Mapa powinna być aktualizowana po każdej zmianie rozmieszczenia urządzeń i podpisywana co najmniej raz w roku.

Błąd nr 4: Brak corocznej oceny zewnętrznej

Zakład nie zlecił zewnętrznej oceny ryzyka, bo „wszystko działa i nie ma problemów". To błąd – zarówno BRC (4.14), jak i IFS (4.13) wymagają, by ocenę przeprowadził kompetentny ekspert spoza organizacji.

Jak uniknąć: Zleć coroczną ocenę ryzyka profesjonalnej firmie DDD. Rentokil oferuje taką usługę w ramach kompleksowej obsługi zakładów spożywczych.

Błąd nr 5: Brak analizy trendów

Zakład gromadzi dane, ale ich nie analizuje. Audytor pyta: „Ile gryzoni złapaliście w marcu w porównaniu z lutym? Co z tym zrobiliście?" – i słyszy ciszę.

Jak uniknąć: Wprowadź systematyczną analizę danych, najlepiej w formie wykresów i raportów kwartalnych. Platforma myRentokil automatycznie generuje analizy trendów gotowe do pokazania audytorowi.

4. Jak technologia ułatwia przejście audytu?

Nowoczesne technologie nie tylko zwiększają skuteczność zwalczania szkodników, ale przede wszystkim ułatwiają spełnienie wymogów dokumentacyjnych BRC i IFS. Oto rozwiązania, które warto wdrożyć:

PestConnect – cyfrowy monitoring gryzoni

PestConnect to system cyfrowych pułapek, które w czasie rzeczywistym przesyłają informacje o aktywności gryzoni. W skład systemu wchodzi m.in. RADAR X Connect – nietoksyczna pułapka na myszy, która wykrywa obecność gryzonia i automatycznie wysyła alert. Na świecie aktywnych jest już ponad 600 000 urządzeń PestConnect. Dla audytora to dowód, że monitoring działa 24/7, a nie tylko podczas wizyt serwisowych.

Korzyści dla audytu: dane dostępne online, pełna historia odłowów, automatyczne raporty gotowe do pokazania audytorowi.

myRentokil – cyfrowa platforma zarządzania

To narzędzie, które zmienia sposób raportowania. myRentokil oferuje:

• Gotowe raporty pod audyty BRC, IFS, HACCP, GMP i AIB
• Dashboard w czasie rzeczywistym z aktualnym statusem urządzeń
• Mapy obiektów z naniesionymi punktami monitoringu
• Wykresy trendów i historię interwencji
• Możliwość eksportu danych w formacie akceptowanym przez audytorów

Korzyści dla audytu: koniec z papierem, segregatorami i ręcznym uzupełnianiem danych. Wszystko w jednym miejscu, dostępne online.

Lumnia LED – lampy na owady latające nowej generacji

Lampy Lumnia LED to rewolucja w monitoringu owadów latających. W porównaniu z tradycyjnymi lampami ILT (Insect Light Traps) oferują:

• o 80% większy zasięg przyciągania
• Żywotność diod LED do 3 lat (bez konieczności wymiany świetlówek)
• Hermetyzację owadów – brak rozrzucania fragmentów, co eliminuje ryzyko wtórnego zanieczyszczenia żywności

Korzyści dla audytu: niższe koszty eksploatacji, brak ryzyka wtórnego zanieczyszczenia, nowoczesna technologia, która robi wrażenie na audytorach.

Heat Treatment – dezynsekcja termiczna bez chemii

Heat Treatment (wygrzewanie pomieszczeń) to metoda zwalczania owadów (np. wołka zbożowego, trojszyka, karaczanów) za pomocą wysokiej temperatury. Proces polega na podgrzaniu pomieszczenia do ok. 50-60°C i utrzymaniu tej temperatury przez kilka godzin. Zero chemii, zero ryzyka dla żywności.

Korzyści dla audytu: idealne rozwiązanie dla zakładów, które chcą minimalizować stosowanie środków chemicznych – zgodne z trendami clean label i wymogami sieci handlowych.

5. Dlaczego warto skorzystać z pomocy eksperta?

Przygotowanie zakładu spożywczego do audytu BRC lub IFS to zadanie wymagające specjalistycznej wiedzy, doświadczenia i znajomości aktualnych wymogów. Współpraca z profesjonalną firmą DDD, taką jak Rentokil, to nie tylko zwalczanie szkodników – to kompleksowe wsparcie w spełnieniu wymogów norm.

Certyfikat CEPA (EN 16636)

Rentokil jako jedna z nielicznych firm w Polsce spełnia wymogi normy EN 16636 – europejskiego standardu dla usług zwalczania szkodników, potwierdzonego certyfikatem CEPA. To oznacza, że nasi technicy przechodzą regularne szkolenia, a procedury są zgodne z najlepszymi praktykami europejskimi.

ISO 9001:2015

System zarządzania jakością w Rentokil jest certyfikowany zgodnie z ISO 9001:2015, co gwarantuje powtarzalność i wysoką jakość świadczonych usług.

Doświadczenie w zakładach spożywczych

Rentokil obsługuje setki zakładów spożywczych w całej Polsce – od małych piekarni po duże zakłady mięsne, mleczarnie i producentów żywności dla sieci handlowych. Znamy specyfikę branży i wiemy, czego oczekują audytorzy BRC i IFS.

Gwarancja zgodności z prawem i normami

Współpracując z Rentokil, zyskujesz pewność, że:

• Stosowane środki biobójcze są legalne i zgodne z BPR
• Dokumentacja spełnia wymogi BRC Issue 9 i IFS Version 8
• Coroczna ocena ryzyka jest wykonana przez certyfikowanego eksperta
• Analiza trendów jest prowadzona systematycznie i udokumentowana

Podsumowanie

Przygotowanie zakładu spożywczego do audytu BRC lub IFS w obszarze zwalczania szkodników to proces, który wymaga systematyczności i profesjonalnego podejścia. Kluczowe elementy to aktualna mapa monitoringu, kompletna dokumentacja, coroczna ocena ryzyka, analiza trendów i legalność stosowanych preparatów. Nowoczesne technologie, takie jak PestConnect, Lumnia LED czy platforma myRentokil, nie tylko podnoszą skuteczność zwalczania szkodników, ale przede wszystkim ułatwiają spełnienie wymogów audytowych.

Nie czekaj na ostatnią chwilę. Audyt przedcertyfikacyjny warto przeprowadzić na 4-6 tygodni przed planowaną wizytą audytora. Skontaktuj się z Rentokil – nasi eksperci przeprowadzą bezpłatny audyt wstępny, pomogą przygotować dokumentację i wdrożą system zarządzania szkodnikami zgodny z wymogami BRC, IFS, HACCP, FSSC i AIB.

Zamów bezpłatny audyt wstępny i sprawdź, czy Twój zakład jest gotowy na audyt. Skontaktuj się już dziś – nasi specjaliści są dostępni w 5 regionach w całej Polsce i zapewniają lokalną obsługę dostosowaną do potrzeb Twojego zakładu.

Źródła:

1. BRCGS Global Standard for Food Safety Issue 9 
2. IFS Food Standard Version 8
3. IFS Pest Control Guideline
4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych (BPR)
5. CEPA – European Standard EN 16636 for Pest Management Services 
6. Codex Alimentarius – General Principles of Food Hygiene (CXC 1-1969)
7. Global Food Safety Initiative (GFSI) – Benchmarking Requirements 
8. Rentokil Polska – Oferta dla przemysłu spożywczego