Ratten en muizen: wat zijn de verschillen?

Ratten en muizen behoren allebei tot de knaagdieren, maar verschillen duidelijk in grootte, sporen, leefwijze en de schade die ze kunnen veroorzaken. In België gaat het binnenshuis vooral om de huismuis, de bruine rat en, minder vaak, de zwarte rat.

Een snelle herkenning helpt om de juiste preventieve maatregelen te nemen en verdere overlast te beperken.

Welke ratten en muizen komen het vaakst voor in België?

Huismuis (Mus musculus)

De huismuis is de meest voorkomende muizensoort in woningen, bedrijven en opslagruimtes. Ze is klein, wendbaar en kan door zeer kleine openingen binnendringen.

Uiterlijk

• Kop en lichaam: ongeveer 7 tot 10 cm lang

• Staart: ongeveer even lang als het lichaam

• Kleine kop en poten, met relatief grote oren en ogen

• Meestal lichtgrijs tot bruin, met een lichtere buik

Bruine rat (Rattus norvegicus)

De bruine rat is de meest voorkomende rattensoort in België. Ze leeft vaak op of onder de grond, in de buurt van water, afvalopslag, riolering en gebouwen.

Uiterlijk

• Kop en lichaam: doorgaans 20 tot 30 cm lang

• Stevig, gedrongen lichaam

• Stompe snuit en kleine, behaarde oren

• Staart is korter dan het lichaam

• Meestal bruin- tot grijsbruin van kleur

Zwarte rat (Rattus rattus)

De zwarte rat is zeldzamer in België. Ze komt vooral voor in bepaalde havenomgevingen, landbouwbedrijven en gebouwen waar ze hoog kan klimmen.

Uiterlijk

• Kop en lichaam: ongeveer 16 tot 24 cm lang

• Slanker lichaam dan de bruine rat

• Spitse snuit en grote, dunne oren

• Staart is langer dan het lichaam

• Vaak donkerbruin tot zwart, maar de kleur kan variëren

Hoe herkent u het verschil aan uitwerpselen?

Uitwerpselen zijn vaak een van de eerste duidelijke aanwijzingen van knaagdieractiviteit. Draag bij het opruimen handschoenen en vermijd droog vegen of stofzuigen van uitwerpselen. Reinig besmette oppervlakken zorgvuldig volgens uw hygiëneprocedures.

Uitwerpselen van muizen

• Ongeveer 3 tot 8 mm lang

• Donker van kleur

• Smal, korrelig en vaak met puntige uiteinden

• Meestal verspreid langs looproutes, in kasten, onder toestellen of nabij nesten

• Een muis kan veel kleine uitwerpselen achterlaten

Uitwerpselen van bruine ratten

• Meestal 10 tot 20 mm lang

• Dik en donkerbruin tot zwart

• Langwerpig, met eerder stompe uiteinden

• Vaak te vinden langs muren, nabij voedselbronnen, in technische ruimtes of rond afvoerpunten

Uitwerpselen van zwarte ratten

• Meestal 10 tot 15 mm lang

• Smaller en meer langwerpig dan die van de bruine rat

• Vaak gebogen of banaanvormig, met puntigere uiteinden

• Regelmatig aanwezig op hogere plaatsen, bijvoorbeeld op zolders, in plafonds of in opslagrekken

Wat vertelt knaagschade u?

Ratten en muizen moeten voortdurend knagen om hun snijtanden te laten afslijten. Knaagsporen kunnen voorkomen op voedselverpakkingen, hout, kunststof, isolatie, kabels en leidingen.

Knaagschade door muizen

Muizen laten meestal kleine, fijne knaagsporen achter. Ze knagen vaak aan voedselverpakkingen, karton, papier, isolatiemateriaal en lichte kunststoffen. Door hun kleine formaat kunnen ze ook in kasten, plafonds, holle wanden en achter toestellen schade veroorzaken.

Knaagschade door ratten

Ratten hebben grotere en krachtigere snijtanden. Hun knaagschade is doorgaans breder en duidelijker zichtbaar. Ze kunnen onder meer kabels, hout, kunststof, leidingen, isolatie en stevige verpakkingen beschadigen. Beschadigde elektriciteitskabels kunnen storingen veroorzaken en het risico op kortsluiting verhogen.

Waar leven ratten en muizen?

Muizen zoeken warme, beschutte plaatsen

Huismuizen leven vaak binnenshuis, dicht bij voedsel en nestmateriaal. Ze maken nesten in isolatie, valse plafonds, holle wanden, onder vloeren, in kasten of achter toestellen. Ze zijn goede klimmers en kunnen door openingen van enkele millimeters binnendringen.

Muizen eten kleine hoeveelheden, maar doen dat vaak en op verschillende momenten. Ze geven de voorkeur aan granen, zaden en vetrijke voedingsmiddelen. Wanneer hun voeding voldoende vocht bevat, kunnen ze lange tijd zonder drinkwater.

Bruine ratten leven vaak laag bij de grond en nabij water

Bruine ratten zijn uitstekende gravers en zwemmers. Ze leven vaak in of rond riolen, kelders, kruipruimtes, afvalzones, tuinen en gebouwen in de buurt van water. Ze gebruiken graag bestaande openingen, afvoeren en beschadigde bouwkundige delen om binnen te komen.

Bruine ratten zijn alleseters en eten onder meer granen, zaden, fruit, vlees en voedselafval. Ze hebben dagelijks water nodig en blijven daarom vaak in de buurt van een waterbron.

Zwarte ratten leven en bewegen vaker op hoogte

Zwarte ratten zijn uitstekende klimmers en verblijven vaker in daken, zolders, plafonds, hoge rekken en andere hoger gelegen delen van gebouwen. Ze eten uiteenlopende voedingsmiddelen, maar hebben een voorkeur voor fruit en andere vochtrijke producten.

Andere signalen van ratten en muizen

Naast uitwerpselen en knaagschade kunt u letten op:

• Loop- en vetsporen: vooral langs muren, plinten en vaste looproutes.

• Nestmateriaal: versnipperd papier, karton, textiel, isolatie of plantaardig materiaal.

• Geluiden: gekrabbel, geritsel of loopgeluiden in plafonds, muren of onder vloeren, vaak ’s nachts.

• Geur: een muffe, onaangename geur in afgesloten of weinig gebruikte ruimtes.

• Voedsel- en verpakkingsschade: aangevreten producten, karton of verpakkingen.

Wat te doen bij ratten of muizen?

Ziet u sporen van ratten of muizen? Ruim voedselresten op, sluit afval en voedsel goed af en controleer mogelijke toegangspunten rond deuren, leidingen, afvoeren en gevels. Dicht openingen waar mogelijk af met geschikt, knaagbestendig materiaal. Vraag ernaar bij uw lokale Rentokil expert. 

Voor commerciële klanten werkt Rentokil volgens de principes van Integrated Pest Management (IPM): we brengen de soort, de activiteit, toegangspunten, voedselbronnen en schuilplaatsen in kaart. Vervolgens adviseren we gerichte preventieve maatregelen en, waar nodig, een passende bestrijdingsaanpak.

Hebt u vermoedelijk ratten of muizen in uw woning of bedrijf? Neem contact op met Rentokil voor professionele inspectie, wering en bestrijding op maat.