Các nhà nghiên cứu phát hiện một số chủng muỗi vằn ở châu Á có khả năng kháng thuốc gấp 1.000 lần, so với mức 100 lần từng được ghi nhận trước đây.

Một nghiên cứu mới của các nhà khoa học Nhật Bản cảnh báo muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết và các loại vi rút khác đang ngày càng phát triển khả năng kháng thuốc diệt muỗi ở các khu vực của châu Á và do vậy, rất cần những phương pháp mới để kiểm soát loài này.

Các cơ quan y tế thường phun thuốc diệt muỗi vằn tại các khu vực có muỗi và tình trạng kháng thuốc ở loài này từ lâu đã trở thành mối quan ngại. Tuy nhiên, quy mô của vấn đề vẫn chưa được hiểu rõ.

Nhà khoa học Shinji Kasai, giám đốc khoa côn trùng học y học tại Viện Các bệnh truyền nhiễm quốc gia Nhật Bản, và nhóm của ông đã kiểm tra muỗi vằn từ một số quốc gia ở châu Á cũng như Ghana. Họ phát hiện một loạt đột biến khiến một số loài muỗi hầu như "miễn dịch" đối với các hóa chất diệt muỗi phổ biến nhóm pyrethroid như permethrin.

Ở Campuchia, hơn 90% muỗi Aedes aegypti (thường gọi là muỗi vằn) có sự kết hợp của các biến thể dẫn đến loài này có khả năng kháng thuốc diệt muỗi rất cao. Ông phát hiện một số chủng muỗi có khả năng kháng thuốc gấp 1.000 lần, so với mức 100 lần từng được ghi nhận trước đây.

Điều này có nghĩa là mức độ thuốc diệt côn trùng thường tiêu diệt gần 100% số muỗi trong một mẫu nhưng hiệu quả thực tế chỉ đạt khoảng 7%. Ngay cả khi dùng liều thuốc mạnh hơn gấp 10 lần cũng chỉ tiêu diệt được 30% số muỗi siêu kháng thuốc.

Khả năng kháng thuốc cũng được phát hiện ở loài muỗi Aedes albopictus (thường gọi là muỗi vằn châu Á), mặc dù ở mức độ thấp hơn. Nguyên nhân có thể là do loài muỗi này có xu hướng kiếm ăn ngoài trời, thường hút máu các loài động vật và do vậy, có thể ít phơi nhiễm với thuốc diệt muỗi hơn so với loài muỗi Aedes aegypti thích hút máu người.

Nghiên cứu cũng cho thấy một số thay đổi di truyền có liên quan đến khả năng kháng thuốc ở muỗi với mức độ kháng thuốc khác nhau. Ví dụ như muỗi từ Ghana cũng như ở một số vùng của Indonesia và vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc) vẫn khá nhạy cảm với các hóa chất diệt muỗi hiện có, đặc biệt là ở liều lượng cao hơn.

Kiểm tra các mẫu thu thập gần đây ở Campuchia và Việt Nam để đánh giá sự thay đổi so với giai đoạn nghiên cứu 2016-2019. 

Sự gia tăng số lượng của loại muỗi có thể kháng hóa chất diệt côn trùng ở khu vực Đông Nam Á, trong đó, hơn 80% muỗi Aedes aegypti lưu hành ở Việt Nam và Campuchia được phát hiện có đột biến gen này. Nghiên cứu chỉ ra ngay cả khi nồng độ hóa chất diệt côn trùng được nâng lên gấp 10 lần so với nồng độ có thể tiêu diệt muỗi thông thường, khoảng 80% số muỗi thu thập được tại Hà Nội vẫn sống sót.

Theo nhóm nhiên cứu cho biết, xác định đột biến gene mới có tên là L982W, khiến muỗi có khả năng kháng thuốc trừ sâu thông thường cao hơn. Khoảng 78-99% muỗi ở 3 khu vực gồm Hà Nội, TP.HCM và thủ đô Phnom Penh (Campuchia) có đột biến gene này. Tính cả L982W, 4 đột biến gene hiện nay đều có khả năng kháng thuốc diệt côn trùng. Tỷ lệ muỗi có 2/4 đột biến gene chiếm 91% ở Phnom Penh, điều này cho thấy sức đề kháng của muỗi đang ngày càng mạnh hơn.

Theo nhóm nghiên cứu cho biết, có khả năng muỗi kháng hóa chất đã lan từ Campuchia sang Việt Nam. Mặc dù không tìm thấy muỗi mang đột biến gen L982W ở Lào, Thái Lan và Trung Quốc, loài muỗi này có thể đang lan rộng khắp bán đảo Đông Dương và các khu vực khác ở châu Á.

Ngoài ra, Nhật Bản cũng bắt đầu lo ngại về muỗi Aedes aegypti vì các khu vực muỗi có thể sống sót qua mùa đông đang mở rộng khi nhiệt độ ấm lên.

Những độc chất trừ muỗi

Thế giới đã qua sử dụng nhiều loại độc chất diệt côn trùng (trong đó có muỗi) như nhóm Clo hữu cơ do tồn lưu lâu trong môi trường, rất độc, gây ung thư nên bị cấm ở hầu hết các nước trong 30 năm qua; nhóm Phospho hữu cơ có độ độc cấp tính cao với động vật máu nóng, tồn lưu lâu nên nhiều chất bị cấm; nhóm Carbamate có độ độc cấp tính cao với động vật máu nóng, nhóm Neonicotinoid gây độc cả côn trùng có lợi, ví dụ ong mật…

Năm 1924, Hermann Staudinger (1881-1965), nhà hóa học người Đức và Ruziofa phát hiện chất Pyrethrin I chiết xuất từ cây hoa Cúc Thúy. Từ đó hàng loạt chất gọi là Pyrethroid ra đời và đến năm 1983 được dùng rộng rãi, thị phần khoảng 25% thuốc diệt côn trùng Thế giới và hiện đang dùng rất phổ thông. Nhóm Pyrethroid độc với thần kinh và hệ men thủy phân của côn trùng, không tích lũy trong sinh vật, nhưng dễ bị ánh sáng phân hủy nên không duy trì tác dụng được lâu dài, khó bảo quản. Mặt khác, lại có những loại độc với tôm, cá và động vật thủy sinh, hoặc với ong mật, mèo và động vật máu nóng, kể cả người. Với người, nhóm Pyrethroid được coi là "lành" nhất trong các nhóm chất diệt côn trùng cũng có nhiều tác dụng độc. Nếu tiếp xúc quá nhiều sẽ đau đầu, tiết nhiều nước bọt, nôn mửa, yếu cơ, nặng nhất là gây ra cơn đau tim hoặc suy hô hấp cấp và kích hoạt đột quỵ não hoặc co giật; gây nóng, ngứa, rát, tê với da tiếp xúc.

Người ta biết hiện tượng kháng thuốc của côn trùng từ năm 1946 ở muỗi Culex tritaeniorhynchus (truyền bệnh viêm não Nhật Bản B, giun chỉ…). Những năm sau đó, tình trạng này xuất hiện ở Italia, Venezuela, Mỹ, Nga... Năm 1946 mới chỉ có 2 loài  muỗi truyền bệnh sốt rét (Anopheles - có khoảng 60/400 loài truyền ký sinh trùng sốt rét) kháng thuốc nhưng đến năm 1991 đã có tới 55 loài kháng một hoặc nhiều loại hóa chất. Năm 1992, Tổ chức y tế thế giới công bố 72 loài muỗi kháng hóa chất. Muỗi kháng hoá chất ngày càng tăng về số loài, mức độ kháng một hóa chất ở một loài và đặc biệt nguy hiểm là một loài kháng nhiều hóa chất. Năm 2000, có khoảng 100 loài muỗi kháng hoá chất và vì thế vấn đề muỗi kháng thuốc đang trở thành hiểm họa!

Hiện tượng này đang lan nhanh và chính là hậu quả của việc dùng quá nhiều nhóm, loại hoá chất diệt côn trùng!

Rentokil - Đi đầu trong các phát kiến kiểm soát côn trùng an toàn, nhanh chóng và bền vững, thân thiện với môi trường

Diệt ấu trùng

• Đây là cách xử lý nhằm kiểm soát sự phát triển của ấu trùng muỗi. Xử lý bằng thuốc diệt ấu trùng ở những điểm nóng của muỗi có thể giúp giảm sự xâm nhập của muỗi.
• Hạn chế việc phun hóa chất ồ ạt, chỉ kiểm soát trên những điểm tập trung dễ phát sinh bọ gậy (ấu trùng muỗi)
• Chúng tôi sẽ tiến hành khảo sát kỹ lưỡng nơi sinh sản tiềm ẩn trước khi tiến hành xử lý bằng thuốc diệt ấu trùng.

Bẫy Muỗi Trưởng thành

• Hiệu quả đối với các loài muỗi như Aedes và Culex.
• Nó hoạt động bằng cách phân tán mùi quanh bẫy; muỗi bị thu hút mùi đó sau đó bị quạt hút.
• Muỗi trưởng thành bị bẫy cuối cùng sẽ mất nước và chết, phá vòng đời sinh sản của chúng.
• Bẫy còn được dùng để theo dõi hoạt động của muỗi.
• Các loại bẫy sinh học thường dùng là bẫy ngoài trời Biogents, hoàn toàn không có hóa chất độc hại, không làm ảnh hưởng đến con người và các sinh vật có lợi như ong, bướm nhưng vẫn hiệu quả cao, có thể dùng cho các khu vực vườn rộng lớn. Bẫy trong nhà Mosclean sử dụng công nghệ đèn LED để dẫn dụ muỗi và hút muỗi vào bên trong, không ch thoát ra, hoàn toàn không có hóa chất độc hại. 

Tại Rentokil, các chuyên gia của chúng tôi được đào tạo đầy đủ, được cấp giấy phép, có kiến thức về thói quen và vòng đời của muỗi. Các khóa đào tạo được phê duyệt giúp chúng tôi xử lý và tiêu diệt muỗi càng hiệu quả nhất có thể.

Bạn cần một giải pháp chuyên nghiệp cho vấn đề côn trùng? Hãy gọi cho Rentokil hôm nay số 1800 54 54 83. Hoặc liên hệ trực tuyến với chúng tôi.