โรคที่เกิดจากยุงเป็นพาหะ

ยุง ครองแชมป์อันดับ 1 สัตว์นักฆ่ามนุษย์มากที่สุด

ในทุกๆ ปีจะมีคนเกือบ 1 ล้านคนทั่วโลกเสียชีวิตจากโรคที่ยุงเป็นพาหะ และมีหลายร้อยล้านคนที่เจ็บป่วยด้วยโรคที่ยุงเป็นพาหะ โดยเฉพาะโรคไข้เลือดออกที่เกิดจากยุงลาย

โรคที่เกิดจากยุงเป็นพาหะในประเทศไทย มีดังนี้

• ไข้เลือดออก หรือ ไข้เดงกี่ - มียุงลายเป็นพาหะ ไข้เลือดออกมักพบในประเทศเขตร้อนและเขตอบอุ่น ตามชุมชนเมืองหรือกึ่งเมือง ซึ่งมีประชากรหนาแน่น อ่านต่อ
• โรคติดเชื้อไวรัสซิกา - เป็นโรคติดเชื้อไวรัสอุบัติใหม่ที่มียุงเป็นพาหะ และพบเป็นครั้งแรกใน rhesus monkey หรือลิงวอก โดยเครือข่ายเฝ้าระวังโรคไข้เหลืองในป่าที่ประเทศยูกันดาในปี ค.ศ.1947 (พ.ศ. 2490) ต่อมาจึงพบไวรัสซิกาในมนุษย์ในปี ค.ศ.1952 (พ.ศ. 2495) ในทวีปแอฟริกา ทวีปอเมริกา และเอเชียแปซิฟิก อ่านต่อ
• ไข้มาลาเรีย หรือ ไข้จับสั่น - มีสาเหตุจากปรสิตโปรโตซัวที่ยุงก้นปล่องเป็นพาหะ โดยครึ่งหนึ่งของประชากรโลก หรือประมาณ 3.2 พันล้านคนมีความเสี่ยงเป็นโรคมาลาเรีย
• โรคติดเชื้อไข้สมองอักเสบ - เป็นโรคติดเชื้อรุนแรงจากไวรัสเจอี (JE : Japanese Encephalitis) มักพบบริเวณเขตชนบทในทวีปเอเชีย การติดเชื้อเจอีส่วนใหญ่ไม่รุนแรง (มีไข้และปวดหัว) หรือไม่มีอาการปรากฎชัด แต่จะมีผู้ติดเชื้อประมาณ 1 ใน 250 รายที่มีอาการเจ็บป่วยรุนแรง
• โรคชิคุนกุนยา (Chikungunya) - โรคชิคุนกุนย่า หรือ โรคปวดข้อยุงลาย เป็นโรคติดต่อผ่านเชื้อไวรัสจากยุงลาย ผู้ป่วยมักมีอาการไข้สูงและปวดข้อ ร่วมกับอาการอื่นๆ เช่น ปวดหัว ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ข้อบวม หรือผื่นแดง โรคชิคุนกุนยามักไม่ทำให้เสียชีวิต แต่อาจรุนแรงจนเกิดความพิการได้

สถานการณ์โรคที่เกิดจากยุงเป็นพาหะในประเทศไทย ตั้งแต่ 1 มกราคม - 15 สิงหาคม 2568
มีจำนวนผู้ป่วยรวมกว่า 51,452 ราย และเสียชีวิต 50 ราย โดยแบ่งออกเป็น ผู้ป่วยโรคไข้เลือดออก 36,439 ราย และเสียชีวิต 33 ราย ผู้ป่วยโรคไข้มาลาเรีย 9,201 ราย ผู้ป่วยโรคติดเชื้อไวรัสซิก้า 155 ราย และผู้ป่วยโรคไข้ปวดข้อยุงลายหรือชิคุนกุนยา 199 ราย

ขอบคุณข้อมูลจาก กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข

การรักษาและป้องกันโรคไข้เลือดออก

แม้จะยังไม่มีวิธีรักษาโรคไข้เลือดออกโดยเฉพาะ แต่ในปัจจุบันประเทศไทยมีวัคซีนไข้เลือดออกอยู่ 2 ชนิด ได้แก่

1. วัคซีนป้องกันไข้เลือดออก ชนิด 3 เข็ม (Dengvaxia) เป็นวัคซีนชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ มีประสิทธิภาพสามารถป้องกันเชื้อไวรัสไข้เลือดออกทั้ง 4 สายพันธุ์ได้ 80% ลดความรุนแรงของโรคได้ 80% และลดอัตราการนอนโรงพยาบาลได้ 75% โดยการฉีดห่างกันเข็มละ 6 เดือน เมื่อฉีดครบ 3 เข็ม จะป้องกันไข้เลือดออกได้เป็นระยะเวลา 5-6 ปี

2. วัคซีนไข้เลือดออกชนิดที่ 2 หรือ วัคซีนชื่อ QDenga® เป็นวัคซีนชนิดเชื้อเป็น สามารถป้องกันสายพันธุ์ที่ 1 และ 2 ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่พบมากในประเทศไทยได้ดี มีประสิทธิภาพสามารถป้องกันการนอนโรงพยาบาลจากไข้เลือดออกได้สูงถึง 90% โดยจะต้องฉีดทั้งหมด 2 เข็ม เว้นระยะห่างจากเข็มแรก 3 เดือน

สามารถฉีดได้ทั้งในผู้ที่เคยเป็นและยังไม่เคยเป็นไข้เลือดออกมาก่อน หากติดเชื้อแล้ว หรือสงสัยว่าเป็นโรคไข้เลือดออกควรไปพบแพทย์ เพื่อรับการรักษาอย่างเหมาะสม

ขอขอบคุณข้อมูลจาก โรงพยาบาลพญาไท และ โรงพยาบาลพระราม 9